Afantazja

Afantazja oznacza brak lub poważne ograniczenie zdolności do wizualnego wyobrażania sobie obiektów. Termin pochodzi od greckiego „a” (bez) oraz „phantasia” (wyobraźnia) i został wprowadzony w 2015 roku przez brytyjskiego neurologa Adama Zemana. Szacuje się, że zjawisko dotyczy około 1% populacji według ścisłej definicji, a łącznie z pokrewną hipofantazją około 4% (Wright i in. 2024; Dance i in. 2022). Osoby z afantazją mają sprawnie działającą pamięć i mogą być kreatywne, korzystają jednak z innych procesów poznawczych niż wizualizacja. Często myślą pojęciowo, werbalnie lub za pomocą innych modalności zmysłowych, na przykład dźwięków czy emocji. Afantazja może być wrodzona lub nabyta — ta druga forma pojawia się np. po urazach mózgu, udarach lub w związku z chorobami psychicznymi, takimi jak depresja. Wiele osób odkrywa własną afantazję dopiero w dorosłości, ponieważ wcześniej nie wiedziały, że inni ludzie naprawdę „widzą” coś, gdy sobie to wyobrażają. Odkryciu często towarzyszy ulga i lepsze zrozumienie własnego sposobu myślenia, a badania nad zjawiskiem rozwijają się dynamicznie od momentu jego nazwania.