Rywalizacja obuoczna (Binocular Rivalry)

Rywalizacja obuoczna występuje wtedy, gdy każdemu oku prezentowany jest inny obraz. Mózg nie potrafi przetwarzać obu obrazów jednocześnie i przełącza się między percepcjami. Zjawisko to wykorzystuje się w badaniach nad afantazją: Pearson, Clifford i Tong (2008, Current Biology) wykazali, że wyobrażenie sobie obrazu zwiększa jego późniejszą dominację w rywalizacji obuocznej. Keogh i Pearson (2018, Cortex) zastosowali tę metodę w badaniach nad afantazją: osoby z afantazją nie wykazują tego efektu „primingu wyobrażeniowego” lub wykazują go znacznie słabiej. Metoda rywalizacji obuocznej dostarcza zatem wskazówki niezależnej od samoopisu — wiarygodnej głównie na poziomie grup; do klasyfikacji pojedynczej osoby efekt jest zbyt mały (Monzel et al. 2025). Mierzy ona, czy wyobraźnia wzrokowa rzeczywiście aktywuje system percepcyjny. Dzięki tej metodzie udało się wykazać, że afantazja jest mierzalnym zjawiskiem neurologicznym, a nie jedynie kwestią odmiennego opisywania własnych doświadczeń. Z tego powodu rywalizacja obuoczna odegrała ważną rolę w naukowym uznaniu afantazji i bywa stosowana jako uzupełnienie kwestionariuszy takich jak VVIQ.