PSIQ (Plymouth Sensory Imagery Questionnaire)
Definicja
19 · Badania
PSIQ to kwestionariusz mierzący zdolność wyobrażania w siedmiu modalnościach: wzrokowej, słuchowej, węchowej, smakowej, dotykowej, wrażeń cielesnych (Bodily Sensation) i odczuć emocjonalnych (Emotional Feeling). Jest bardziej kompleksowy niż czysto wizualny VVIQ i pomaga ustalić, czy afantazja ogranicza się do wzroku, czy obejmuje również pozostałe zmysły (Andrade i in. 2014, doi:10.1111/bjop.12050).
Szczegółowe wyjaśnienie
Plymouth Sensory Imagery Questionnaire (PSIQ) mierzy żywość wyobrażeń poza domeną wzrokową. Pyta, jak żywo można sobie coś wyobrazić w siedmiu obszarach: wzrok, słuch, węch, smak, dotyk, wrażenia cielesne i odczucia emocjonalne, każdy na skali od 0 do 10. Wersja długa ma 35 pozycji (5 na obszar), skrócona 21 pozycji (Andrade i in. 2014, British Journal of Psychology, doi:10.1111/bjop.12050). W badaniu oryginalnym wzrok i słuch były średnio najżywsze. Kwestionariusz powstał, zanim ukuto termin „afantazja”; dziś służy też do opisu, czy słaba wyobraźnia dotyczy tylko wzroku, czy kilku zmysłów. Wiele osób z afantazją zgłasza słabsze wyobrażenia także w innych zmysłach (Dawes et al. 2020; Zeman et al. 2020).
Słowa kluczowe
- PSIQ
- kwestionariusz
- modalności zmysłowe
- Plymouth
- wyobraźnia zmysłowa
Więcej na ten temat
Pojęcia pokrewne
- VVIQ (Vividness of Visual Imagery Questionnaire)VVIQ to standaryzowany kwestionariusz służący do pomiaru żywości wyobrażeń wzrokowych. Składa się z 16 pytań, w których uczestnicy oceniają swoją zdolność do wizualizacji na 5-stopniowej skali.
- AfantazjaAfantazja to niezdolność do świadomego tworzenia obrazów mentalnych. Osoby z afantazją nie potrafią zwizualizować twarzy, miejsc ani przedmiotów przed okiem umysłu, chociaż potrafią je rozpoznawać i szczegółowo opisywać. Termin wprowadził w 2015 roku neurolog Adam Zeman.
- Obrazy mentalneObrazy mentalne to wewnętrzne reprezentacje wzrokowe powstające bez udziału bodźców zewnętrznych. Umożliwiają zobaczenie przedmiotów, scen lub osób przed okiem umysłu, na przykład podczas wspominania, śnienia czy planowania. Ich żywość różni się znacząco między ludźmi — od fotorealistycznych wyobrażeń po całkowity brak obrazów.
Źródła naukowe
- Andrade J, May J, Deeprose C, Baugh SJ, Ganis G (2014). Assessing vividness of mental imagery: The Plymouth Sensory Imagery Questionnaire. British Journal of Psychology 105(4):547–563. doi:10.1111/bjop.12050
- Dawes AJ, Keogh R, Andrillon T, Pearson J (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia. Scientific Reports 10:10022. doi:10.1038/s41598-020-65705-7
- Zeman A, Milton F, Della Sala S, et al. (2020). Phantasia – The psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes. Cortex 130:426–440. doi:10.1016/j.cortex.2020.04.003
Czy masz afantazję?
Wykonaj nasz test VST-16 i sprawdź, gdzie znajdujesz się na spektrum wizualizacji.